Páginas del blog Ría de Ribadeo

AMIGOS

jueves, 21 de mayo de 2015

Limícolas en paso pola Ría de Ribadeo



A pasada fin de semana estiven de novo en Ribadeo, e fun dar unha volta pola ría para ver si había algo de movemento de limícolas en paso. Pero non había moita cousa. Polo menos en Salías un pequeno grupiño formado por 15 píllaras reais (Charadrius hiaticula) e 9 pilros comúns (Calidris alpina) permitiume deleitarme a gusto sacándolles fotos. Qué fermosas son estas pequenas aves.












No Muro das Lamas había un par de cullereiros (Platalea leucorodia) e dous mazaricos (Numenius spp.) pousados nunha rama moi lonxana varada no medio da ría. Só levaba os prismáticos, e non puiden diferenciar si eran reais ou chiadores.




A parte do mencionado, e dalgúns lavancos (Anas platyrhynchos) e gaivotas, nada máis que destacar.

Saúdos e ata a próxima entrada.



Imaxes e texto baixo licenza Creative Commons
Enrique Sampedro Miranda
Blog Ría de Ribadeo: www.riaderibadeo.com

miércoles, 13 de mayo de 2015

Mazcatos, os torpedos do mar

O mazcato (ou "mascato" noutras zonas de Galicia, "alcatraz" en castelán) é unha fermosa ave que podemos observar durante case todo o ano desde a costa de Ribadeo. Aínda que en determinadas épocas, coincidindo cos pasos migratorios pre e posnupcial, os exemplares que pasan diariamente por aquí poden contarse por miles. Esta foto foi tomada fai poucas datas coincidindo precisamente co paso prenupcial. Este día, cunhas condicións favorables para que as aves pasasen moi preto da costa (vento forte do nordés) en escasos minutos puiden ver centos de exemplares pasándome por diante. Esta foto que vos mostro a continuación foi tomada en Rinlo, aínda que podería tela feito en calquera punto de Piñeira, Vilaselán, a Isla Pancha ou a Punta da Cruz, por exemplo.



Este exemplar é un individuo case adulto, como se pode ver pola súa plumaxe. Esta é de cor branca, coas puntas das ás negras, e unha tonalidade amarela sobre a cabeza. Aínda non é adulto completamente, xa que se lle aprezan cores escuras sobre a cola. En idades xuvenís as cores van desde unha tonalidade agrisada dos máis novos, pasando por unha especie de combinación branca agrisada nos seguintes anos, ata chegar á plumaxe madura, que sería coma a do seguinte deseño.

Debuxo: www.seo.org


É unha especie propia do océano atlántico, onde se reproduce en colonias ó norte do mesmo. En Europa, estas atópanse en Gran Bretaña, Irlanda, Islandia, Francia e Noruega. A máis famosa de todas elas e a colonia situada nun pequeno illote escocés chamado Bass Rock, onde se concentran por milleiros. E precisamente dese illote é de onde toma o seu nome científico a especie: Morus bassanus. Gran parte da poboación europea inverna fronte ás costas atlánticas africanas, o que fai que teñan que pasar pola península. Fundamentalmente estes pasos son visibles desde a costa cantábrica e atlántica, aínda que tamén se introducen no Mediterráneo, e parece que cada vez en maior número.

Costa de Ribadeo







A poboación de mazcato sufriu un gran declive ata o século XIX, debido fundamentalmente á explotación das colonias de cría por parte do home, xa que os seus ovos e polos eran capturados para consumir (estaban considerados un gran manxar). Moitas destas colonias chegaron a desaparecer por completo, e a especie chegou a estar nunha situación de perigo. Por fortuna, esta práctica foi desaparecendo, e a tendencia poboacional recuperouse, considerándose na actualidade que está fora de perigo e goza de boa saúde.

As súas presas favoritas son peixes de non moito tamaño. E a súa técnica de pesca consiste en localizar os bancos de peixe sobrevoando o mar. Cando os atopa, elévase lixeiramente para posteriormente deixarse caer en picado a gran velocidade, entrando no mar en forma de torpedo para atrapala súa presa. Nesta manobra pode chegar a alcanzar os 100 km/h, e resulta impresionante contemplala. Si nos apostamos nalgún lugar da costa cuns simples prismáticos, resulta moi doado poder contemplala. Pero para non ter que esperar a ese momento, aquí podedes vela neste pequeno vídeo con espectaculares imaxes.




Para aqueles que nunca reparástedes na presenza desta fermosa especie nas nosas costas, espero que este artigo vos anime a facelo. E ó resto, pois que sigades facéndoo.

Saúdos e ata a próxima entrada.

Imaxes e texto baixo licenza Creative Commons
Enrique Sampedro Miranda
Blog Ría de Ribadeo: www.riaderibadeo.com

miércoles, 6 de mayo de 2015

Anduriña de cu branco, ave do ano 2015 en Galicia




A anduriña de cu branco (Delichon urbicum / avión común) foi elixida fai uns meses pola Sociedade Galega de Ornitoloxía coma ave do ano en Galicia. Esta pequena ave, que chega ás nosas vilas na época estival para reproducirse, parece estar en decadencia na nosa comunidade. Pero mellor que as miñas explicacións, son as da propia SGO. Este é o texto feito público pola asociación ortilolóxica galega con motivo desta designación (fonte: www.sgosgo.org).



"A Anduriña de cú branco foi elixida ave do ano 2015 polos soci@s da SGO e os membros do foro Galiciaves. Esta especie caracterízase por ser pequena, compacta e ter a mitra branca. Ao igual que a Anduriña común, vive habitualmente ligada ás construccións humanas, donde constrúe os seus niños adosados ás edificacións, habitualmente de maneira colonial. Chega da súa invernada en África a principios da primavera e convértese nunha estampa habitual dos nosos pobos, vilas e cidades durante a tempada estival.

Os datos dos distintos programas de seguemento apuntan a unha tendencia xeral ao incremento no conxunto de España, aínda que para Galicia non existen datos específicos. A percepción, da maioría dos ornitólogos do país parece apuntar a unha disminución da poboación galega nas últimas décadas. De feito, existen datos máis ou menos recentes de desaparición de colonias da especie en númerosas zonas da nosa xeografía.

A elección da Anduriña de cú branco como Ave do Ano ven a representar a preocupación pola conservación das nosas aves comúns e migratorias. Os cambios socioambientais experimentados dende mediados do século en Galicia e no resto da Península Ibérica provocan cambios na distribución e abundancia de moitas destas aves. Coñecer estes cambios axuda a establecer estratexias de conservación e xestión axeitadas para as distintas especies. Por todo elo, dende a SGO consideramos necesario e indispensable o traballo de todos os afeizoados no seguemento e conservación das aves comúns.

Ao longo deste ano a SGO levará a cabo unha intensa recollida de datos sobre a distribución é abundancia de anduriña de cú branco co obxectivo de podermos ter ao final da tempada unha aproximación máis detallada da situación da especie en Galicia."

Imaxes e texto baixo licenza Creative Commons
Enrique Sampedro Miranda
Blog Ría de Ribadeo: www.riaderibadeo.com

viernes, 1 de mayo de 2015

La rueda de la avutarda en las llanuras de Ávila

El pasado fin de semana estuve en Aldeaseca (Ávila). En principio no tenía idea de salir al campo, porque no disponía de mucho tiempo. Sin embargo, el sábado por la tarde tuve inesperadamente un rato libre, y me acerqué en una escapada al cercano pueblo de Moraleja de Matacabras, en donde es fácil ver avutardas (Otis tarda). Mi intención era poder ver alguna “rueda” de avutarda. Ahora mismo estas aves están en plena época de celo, y los machos realizan su espectacular parada nupcial, conocida como la rueda. Y efectivamente, allí las localicé, exhibiendo todo su encanto, en uno de sus lek. Pero las avutardas son unas aves muy esquivas. Y si ya de por sí no es fácil acercarse a ellas durante otras épocas, en esta aún menos. Así que ni siquiera intenté fotografiarlas, y me limité a disfrutar del espectáculo desde lejos con el telescopio, para no molestarlas. Aunque mientras recorría los caminos, sí que pude sacar esta fotografía testimonial de un ejemplar que se escondía en un campo de trigo.

¿Dónde está Wally?


 
La Moraña luce en esta época enormes extensiones verdes de cebada, trigo, centeno, avena… Me pasaría el día entero fotografiando estas inmensas llanuras de cereal, que el viento mece como si del mismo mar se tratara.




 
Pero como decía, en esta ocasión no disponía de tiempo, así que no lo quise gastar sacando fotos, sino que me centré en disfrutar el momento con el telescopio y los prismáticos, mientras recorría los campos. Sin embargo una hembra de cernícalo primilla (Falco naumanni) quiso ponérseme a tiro de cámara antes de irme, y no le hice el feo de dejarla sin retratar.




 
Aquí va la lista de especies que observé en esta breve salida:
(nombre en castellano / nombre científico / nome en galego)

Ánade azulón / Anas platyrhynchos / Lavanco

Cigüeña / Ciconia ciconia / Cegoña branca

Milano negro / Milvus migrans / Miñato queimado - millafre negro

Milano real / Milvus milvus / Miñato real - millafre real

Aguilucho lagunero / Circus aeruginosus / Tartaraña das xunqueiras - tartaraña arpella

Aguilucho cenizo / Circus pygargus / Tartaraña cincenta

Ratonero / Buteo buteo / Miñato

Cernícalo Primilla / Falco naumanni / Lagarteiro buxarelo - lagarteiro das torres

Avutarda / Otis tarda / Avetarda

Avión común / Delichon urbicon / Andoriña de cu branco

Abubilla / Upupa epops / Bubela

Calandria / Melanocorypha calandra / Calandra real

Cogujada / Galerida cristata / Cotovía cristada - cotovía dos camiños

Alondra / Alauda arvensis / Laverca

Golondrina / Hirundo rustica / Andoriña - anduriña

Lavandera blanca / Motacilla alba / Lavandeira branca

Colirrojo tizón / Phoenicurus ochruros / Rabirrubio

Estornino negro / Sturnus unicolor / Estorniño negro

Jilguero / Carduelis carduelis / Xílgaro

Triguero / Emberiza calandra / Trigueiro - trigueirón


Imágenes y texto bajo licencia Creative Commons
Enrique Sampedro Miranda

Blog Ría de Ribadeo: www.riaderibadeo.com

lunes, 20 de abril de 2015

Observando aves por el suroeste de Madrid, para el Atlas de Primavera.


El sábado estuve realizando los primeros recorridos y censando aves para el Atlas de Primavera de la SEO. Para hacer este estudio sobre la población de aves reproductoras en España se ha dividido todo el territorio estatal en cuadrículas de 10x10 Km (100 Km2). La cuadrícula que yo he elegido y tengo asignada está en el suroeste de la Comunidad de Madrid, como algunos ya sabéis. Es una zona que comprende básicamente los términos municipales de Batres, Arroyomolinos, Moraleja de Enmedio, Humanes de Madrid y Griñón. Después de haber hecho numerosas salidas por toda la zona desde hace tiempo, y de conocer ya bien el terreno, han llegado las fechas de salir a censar. El ambiente predominante en esta cuadrícula es el agrícola de secano, con grandes extensiones de campos cereal. Es un ambiente con el que estoy muy familiarizado y que me encanta. 



Pero además la cuadrícula tiene una particular joya, el Monte de Batres, un muy bien conservado espacio de monte mediterráneo cubierto de encinas, majuelos, jaras, retama, romero… Un placer para los sentidos. Y cuenta también con varios cauces de arroyos, en los que además de bosque de ribera hay varias zonas de estupendos cortados, en donde ya he comprobado que anidan el búho real, el halcón peregrino, abejarucos, aviones, gorriones chillones, y otras aves rupícolas.

Cauce seco de un arroyo, con cortados a la izquierda y chopera a la derecha


Zona semiarbolada con vegetación mediterránea (olivos, pinos, encinas, retama...)


Los primeros 20 trayectos del censo, de 15 minutos de duración cada uno, los he hecho este sábado, como decía. He elegido para comenzar el tipo de hábitat predominante, los cultivos de cereal. Aunque en los aproximadamente 10km. de recorrido total, también he pasado por alguna zona ligeramente arbolada y con matorral, así como por un par de cauces de arroyos secos. Lógicamente al estar censando no podía estar a la vez sacando fotografías como cuando salgo normalmente al campo, ni parándome tranquilamente a disfrutar de una observación o a esperar a que alguna especie que sabes que está ahí aparezca. Pero entre trayecto y trayecto sí que he sacado algunas fotos, y también a alguna de las especies que he observado. Son las pocas fotos que os traigo hoy, sobre todo paisajísticas.

Cartel del Parque Regional del curso medio del río Guadarrama
Perdices

En cuanto a los resultados del censo, no voy a entrar en los detalles que se requieren reportar en el Atlas de Primavera (coordenadas, hora exacta de inicio de cada recorrido, distancia recorrida, especies en cada trayecto, categoría de reproducción, etc.). Simplemente os dejo aquí el listado de las 35 especies que logré identificar con certeza en el total de los trayectos del sábado (castellano / científico / galego):

perdiz roja / Alectoris rufa / perdiz
codorniz / Coturnix coturnix / paspallás
milano negro / Milvus migrans / miñato queimado - millafre negro
buitre leonado / Gyps fulvus / voitre leonado
aguilucho pálido / Circus cyaneus / gatafornela - arpella pálida
busardo ratonero / Buteo buteo / miñato
cernícalo / Falco tinnunculus / lagarteiro
paloma zurita / Columba oenas / pombo pequeno - pomba zura
paloma torcaz / Columba palumbus / pombo torcaz
críalo / Clamator glandarius / cuco real
vencejo / Apus apus / cirrio - vencello
abejaruco / Merops apiaster / abellaruco
abubilla / Upupa epops / bubela
pito real / Picus viridis / peto verde
pico picapinos / Dendrocopos major / peto real
calandria / Melanocorypha calandra / calandra real
cogujada / Galerida cristata / cotovía cristada - cotovía dos camiños
cogujada montesina / Galerida theklae / cotovía montesa
alondra / Alauda arvensis / laverca
golondrina / Hirundo rustica / andoriña - anduriña
tarabilla norteña / Saxicola rubetra / chasco norteño
buitrón / Cisticola juncidis / carriza dos xuncos
cetia ruiseñor / Cettia cetti / reiseñor da auga - reiseñor bravo
curruca capirotada / Sylvia atricapilla / papuxa das amoras
mosquitero común / Phylloscopus collybita / picafollas común
herrerillo / Parus caeruleus / ferreiro - monxiña
carbonero / Parus major / ferreiro abelleiro - ferreiriño real
alcaudón común / Lanius senator / picanzo cabecirrubio
urraca / Pica pica / pega
estornino negro / Sturnus unicolor / estorniño negro
gorrión / Passer domesticus / pardal
verdecillo / Serinus serinus / xirín
pardillo / Carduelis cannabina / Liñaceiro
triguero / Emberiza calandra / trigueiro - trigueirón
papamoscas cerrojillo / Ficedula hypoleuca / papamoscas negro

Alcaudón común

Cogujada montesina



Buitre leonado


Los próximos recorridos para el atlas espero hacerlos este mismo año, pero ya en la primavera tardía.

Un saludo a todos y hasta la próxima.

Imágenes y texto bajo licencia Creative Commons
Enrique Sampedro Miranda
Blog Ría de Ribadeo: www.riaderibadeo.com

viernes, 10 de abril de 2015

5º Aniversario Blog Ría de Ribadeo



Hoxe o Blog Ría de Ribadeo está de aniversario, xa que cumpre cinco anos desde o seu nacemento. O obxectivo que me levou a poñelo en marcha foi difundir a través da rede a riqueza natural da Ría de Ribadeo, e dala a coñecer dentro das miñas posibilidades. Desde aquel 10 de abril do 2010, no que publiquei a primeira entrada aquí, o blog foi medrando e penso que afianzándose co paso do tempo. Concretamente levo publicadas ata o de agora 280 entradas. Delas, 126 están adicadas á Ría de Ribadeo e as súas aves, sendo esta a temática principal do blog. Pero como moitos sabedes, as miñas particulares circunstancias fan que ademais de Ribadeo, saia moito ó campo por outras zonas. Dúas delas ocupan tamén un lugar importante no blog: as terras abulenses da comarca de La Moraña e Arévalo (33 entradas) e as rutas por distintas zonas de Madrid (26 entradas). As restantes publicacións están adicadas a diversos lugares que nalgún momento visitei, xa sexa nunha ou varias ocasións. Así, podedes atopar artigos sobre espazos naturais como as Tablas de Daimiel, Monfragüe, Villafáfila, as Marismas de Santoña, as Hoces del Riaza, os Pirineos, o Delta do Ebro, Gallocanta, Sierra de Guadarrama, as lagoas de La Nava e Boada, a Sierra de la Demanda, etc. E ata o seu pequeno apartado internacional ten o blog, con varias entradas adicadas á fauna salvaxe de Kenia, relatando a viaxe que fixen por alí. Por outra banda están tamén as entradas divulgativas, novas sobre medio ambiente, actividades relacionadas coas aves e a natureza ou artigos de simple opinión. Sumando os accesos a todas elas, o número total de visitas ó blog nestes 5 anos de andadura é, a día de hoxe, de 93.965. 

Como todos sabemos, o mundo de Internet non ten fronteiras, e gracias a iso o contido do blog pode ser visto desde calquera parte do planeta, contribuíndo así ó seu obxectivo de difundir as riquezas naturais da Ría de Ribadeo. Neste sentido, ainda que unha maioría dos accesos son desde territorio español, tamén son relevantes as visitas recibidas desde o estranxeiro. En concreto, en torno ó 33% das visitas (unha de cada tres) son de procedencia internacional. Os 10 países que máis visitantes aportan ó blog son, por orde, EE.UU., Alemaña, Rusia, China, Francia, Países Baixos, México, Reino Unido e Arxentina.

Durante estes anos foron tamén surxindo, en paralelo ó blog, as súas correspondentes canles noutras redes sociais. Nestas canles vou publicando diverso material complementario, e constitúen outra forma de acceso ó contido de Ría de Ribadeo. Así, a conta de Facebook ten a día de hoxe 1689 amigos, e a de Twitter vai polos 648 seguidores. Mentres que a través das canles en YouTube, Ivoox e Issuu pódese acceder a variado material en formato audiovisual, sonoro e impreso, respectivamente. Moitos dos usuarios destas redes nin sequera chegan a entrar nunca no blog, sendo seguidores exclusivamente destas canles, a través das que comentan ou comparten o seu contido.

Tras este pequeno resumo en cifras destes 5 anos que se cumpren hoxe do nacemento do blog, quero dar as gracias a tódolos que formades parte da súa traxectoria. A aqueles que entrades habitualmente e deixades os vosos comentarios; ós que o facedes esporadicamente; a quen só cae por aquí de pasada en busca dalgunha información concreta, ou por simple casualidade; ós blogueiros amigos que compartimos a mesma afección; ós medios de comunicación que nalgún momento publicaron información sobre o blog; e a tódolos que contribuíron dunha ou outra forma a que isto seguira para adiante. E dun xeito moi especial gracias á miña familia máis achegada, por comprender, e incluso soportar, esta afección e o tempo que me supón todo o que conleva manter o blog e darlle contido. Moitas horas no campo, editando imaxes, redactando texto, buscando información, viaxando a diversos lugares “para ver páxaros”, quedando con colegas, metido en actividades, cursos, censos, e demais lerias. E tamén quero facer mención especial ó meu pai, que poucos meses antes do nacemento do blog se foi de xeito inesperado e repentino, deixando un enorme baleiro que nunca conseguiremos encher. A el, que me inculcou dende pequeniño este amor que teño pola natureza e os animais, adícolle especialmente o blog.

Gracias a todos, e ata a próxima entrada.

Imaxes e texto baixo licenza Creative Commons
Enrique Sampedro Miranda

Blog Ría de Ribadeo: www.riaderibadeo.com

martes, 7 de abril de 2015

Limícolas na ría


Praia de Salías


 
Esta Semana Santa non todo foi ir a Rinlo ou a Penarronda. Tamén estiven pola ría, para ver o que se move nestas datas de paso migratorio prenupcial. Serei breve, xa que non había demasiado movemento. Ainda que sempre hai cousas que ver. Na enseada la Lieira (Castropol) había o seguinte:

8 cullereiros (espátulas / Platalea leucorodia)

18 garzotas (garcetas / Egretta garzetta)

2 garzas reais (garzas reales / Ardea cinerea)

4 mazaricos rabinegros (agujas colinegras / Limosa limosa)

3 mazaricos chiadores (zarapitos trinadores / Numenius phaeopus)

4 biluricos comúns (archibebes comunes / Tringa totanus)

17 biluricos pativerdes (archibebes claros / Tringa nebularia)

3 pilros comúns (correlimos comunes / Calidris alpina)

1 carrán cristado (charrán patinegro / Sterna sandvicensis)

Varias ducias de Lavancos (azulones / Anas platyrhynchos)



Os oito cullereiros

Mazaricos rabinegros, mazaricos chiadores, biluricos pativerdes e biluricos comúns, 



 
Xa na beira galega da ría, no Muro das Lamas había:

1 garzota (garcetas / Egretta garzetta)

5 garzas reais (garzas reales / Ardea cinerea)

5 mazaricos reais (zarapitos reales / Numenius arquata)

2 biluricos comúns (archibebes comunes / Tringa totanus)

48 biluricos pativerdes (archibebes claros / Tringa nebularia)

4 pilros comúns (correlimos comunes / Calidris alpina)

Estupendo pousadoiro natural no Muro das Lamas

Muro das Lamas


 
Isto foi todo por hoxe. Ata a próxima.


Imaxes e texto baixo licenza Creative Commons
Enrique Sampedro Miranda
Blog Ría de Ribadeo: www.riaderibadeo.com